HISTORIA PIENIN
Bardzo ciekawa jest historia Pienin,
gdzie tak jak na Spiszu i Orawie od początków ścierały się
wpływy polskie, słowackie, węgierskie i niemieckie oraz krzyżowały się
interesy poszczególnych państw.
Pieniny, podobnie jak
Podhale były własnością króla (należały do tzw.
królewszczyzn). Osadnictwo rozwinęło się tu stosunkowo
późno, ale już w XII–XIII w. zakładano tu wsie na
prawie niemieckim. W 1257 r. Bolesław Wstydliwy podarował Pieniny i
Ziemię Sądecką swojej żonie Kindze, córce księcia
węgierskiego. To właśnie Kinga wybudowała w Pieninach na zboczu
Góry Zamkowej zamek obronny, który był najwyżej
położoną budowlą w kraju (799 m n.p.m.). W tym zamku w 1287 r. obroniła
się wraz z miejscową ludnością przed najazdem Tatarów.
Właśnie z tym faktem oraz z aktywnym udziałem Kingi w zagospodarowaniu
Pienin wiążą się liczne, żywe do dziś legendy.
Po śmierci Bolesława Wstydliwego Kinga zrzekła się tronu książęcego i
oddała służbie Bogu zakładając klasztor klarysek w Starym Sączu,
przekazując otrzymane ziemie na własność zakonu.
Od połowy XIV w., za
panowania Kazimierza Wielkiego, Pieniny ponownie przechodzą na własność
króla. Właśnie w tym okresie następuje znaczny
rozwój regionu, przybywają nowi osadnicy (także z
Wołoszczyzny i Rusi), powstają nowe osady, wsie i miasta (Krościenko),
rozwija się budownictwo obronne (zamki w Czorsztynie i Niedzicy) i
sakralne. Powstaje starostwo czorsztyńskie, które
ostatecznie kształtuje się w XV w. Folwarki zakładane przez
starostów i związane z tym powiększanie pańszczyzny
spowodowały w XVII w. ostre wystąpienia miejscowych górali i
tworzenie przez nich band zbójeckich. To tu właśnie działał
legendarny Janosik, słowacki zbójnik. Wiele wydarzeń
istotnych w historii Pienin ma miejsce w XVIII wieku. Najpierw toczą
się tu walki starosty Lubomirskiego z Lubowni (Spisz, dziś Lubovnia na
terenie Słowacji) z wojskami rosyjskimi, potem toczą się walki z
kozakami – przeciwnikami wyborowi w elekcji króla
Stanisława Leszczyńskiego, następnie, w latach 1768–1770
rozgrywają się tu liczne potyczki Konfederatów Barskich pod
wodza Beniowskiego. Wreszcie w 1769 r., pod pozorem tworzenia kordonu
sanitarnego mającego chronić Węgry przed zarazą, wojska austriackie
zajmują Spisz i Ziemię Sądecką, w tym Pieniny, dając tym początek
pierwszemu rozbiorowi Polski. W 1918 r. Pieniny wraz z częścią Spisza
ponownie znajdują się w granicach Polski.
powrót